Voorzitter Welstand legt schuld Balkgate weer bij Tom Schilderman

Inhoudsopgave

Balkgate zal nog vele episodes kennen, zoals een serie bij Netflix waar steeds een nieuw seizoen van gedraaid wordt. Voorzitter Tom Frantzen van de Welstands- en Monumenten Commissie (WMC) legde in een interview bij RTV Maastricht opnieuw de schuld bij Tom Schilderman. Schilderman probeert al sinds 2023 vier woningen te realiseren boven de winkel aan de Kleine Staat 20.

ANALYSE

Zoals bekend is Schilderman in een loopgravenoorlog met de afdeling cultureel erfgoed van de gemeente terechtgekomen. Dat gebeurde nadat Schilderman een historische balk negentig centimeter inkortte om een trapopgang te maken. Het wegzagen van die balk was vergund op een tekening van de gemeente, die ook de technische constructie om die balk op te vangen goedkeurde. Vervolgens oordeelde een ambtenaar van cultureel erfgoed dat die balk terug 'aangeheeld' moest worden. Tussen de gemeente en Schilderman ontstond een loopgravenoorlog, die nog lang niet is uitgewoed.

Opmerkelijk: de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed (RCE) schreef onlangs een voor de gemeente vernietigend advies. 'Maastricht verdient beter', schreef de RCE. "Het is nodig dat gemeente en eigenaren/ initiatiefnemers elkaar weer op een vruchtbare manier weten te vinden bij het proces van transformatie van monumenten. Daarvoor is cruciaal dat de gemeente zijn dienstverlening naar monumenteigenaren zo vormgeeft dat in een vroegtijdig stadium constructief kan worden meegedacht met hetgeen een eigenaar wil realiseren', zo schreef de RCE

En waar de kritiek de gemeente treft, heeft de rijksdienst nu waardering voor Tom Schilderman. "Samenvattend wil ik (de verantwoordelijke staatssecretaris, namens hem de RCE, redactie) nadrukkelijk waardering uitspreken voor de ambitie van initiatiefnemer om de bovengelegen verdiepingen opnieuw geschikt te maken voor bewoning."

Bij RTV Maastricht mag Tom Frantzen, voorzitter van de Welstand, zonder één kritische vraag van de publieke omroep en zonder ook maar één verwijzing naar het voor de gemeente vernietigende advies van de Rijksdienst, opnieuw uithalen naar Schilderman. Opmerkelijk: RTV Maastricht is zelf nog nooit bij een zitting van de Welstandscommissie geweest.

Frantzen: "Het dossier loopt al heel lang. Dat was niet nodig geweest. De betreffende initiatiefnemer is begonnen zonder verleende vergunning voor woningen op de verdiepingen. Toen is de balk doorgezaagd. Dat is ontzettend zonde."

De voorzitter van de Welstandscommissie legt daarmee de schuld voor Balkgate volledig bij Schilderman en steunt daarmee de afdeling cultureel erfgoed van de gemeente.

Ook fractievoorzitter Gabriëlle Heine van het CDA is dat opgevallen, zo blijkt uit een post op Facebook: "Als ik in dit interview opnieuw uitspraken hoor over de kwestie Balkgate, waarbij de verantwoordelijkheid vooral bij de heer Schilderman wordt gelegd, terwijl de rol van de gemeente en de gemaakte fouten volledig buiten beschouwing blijven, dan zie ik die constructieve en welwillende houding niet terug."

Frantzen: "We kijken ook naar de monumentale waarde. Wat is waardevol? Welke onderdelen moeten absoluut behouden moeten blijven? Als Monumentencommissie bloedt ons hart als die illegaal verwijderd worden."

De RCE heeft een totaal andere kijk op de zaak, die volledig genegeerd wordt door de voorzitter van de Welstand. De houding van Frantzen is er een waarbij hij niet de-escaleert in de richting van Schilderman, maar juist olie op het vuur gooit. Waar Frantzen zich bij alle kritiek altijd verweert met de opmerking dat Welstand alleen toetst aan het door de raad vastgestelde beleid, is het zeker niet zijn taak om schuldigen aan te wijzen. Dat staat in elk geval niet bij de taakomschrijving van de Welstandscommissie.

Na het uitkomen van het advies van de RCE was er recent een zitting bij de Welstandscommissie over Balkgate. Toen al werd duidelijk dat de Welstand - hoewel ze deze keer een omgevingsvergunning moesten verlenen, op oorlogspad zal blijven. In aanwezigheid van de architect van Schilderman vroeg voorzitter Frantzen of Schilderman niet een architect kon inschakelen die wat "meer gevoel voor monumentale waarde" zou hebben, om zo meer de liefde voor het pand tot uitdrukking te brengen. Dat was een ernstige diskwalificatie van de architect van Schilderman die in zijn lange carrière vele historische panden in de binnenstad onder handen heeft genomen, onder meer de Augustijnenkerk.

Ook in die zitting werd het scherpe advies van de RCE wel benoemd, maar de vernietigende kritiek op de afdeling cultureel erfgoed bleef totaal onbesproken.

Duidelijk werd in die zitting ook dat de afdeling cultureel erfgoed van Maastricht zich niet zal overgeven. In een nieuw advies werd alweer gepleit om te onderzoeken of de vloerconstructie, die akkoord is voor de RCE, niet toch met plattere balken uitgevoerd zou kunnen worden. Daar zou volgens de gemeente nog eens onderzoek naar gedaan moeten worden. De Welstandscommissie durfde dat advies niet meer te volgen.

In de vergadering werd ook duidelijk dat Schilderman nóg een vergunning moet aanvragen voor de kozijnen in het pand. Dat wordt de volgende slag in Balkgate. Dat gaat over de doorvalbeveiliging door de kozijnen, dat kan gaan over de indeling van de kozijnen, over materiaalgebruik (welke houtsooort?) en over de keuze van het glas.

Wethouder Hubert Mackus van het CDA is de nieuwe verantwoordelijke wethouder in dit dossier.